Αν πιστεύετε ότι αυτή είναι μια παράδοξη ερώτηση από έναν άνθρωπο που διδάσκει yoga, θα σας απαντήσω κατηγορηματικά κάθε άλλο! Είναι η ερώτηση που κάθε δάσκαλος yoga θα πρέπει να κάνει συνεχώς, προκειμένου να διδάσκει με ασφάλεια όλους τους ασκούμενους!

Συχνά καλούμαι να πείσω μαθητές που πιστεύουν ότι η yoga δεν είναι κατάλληλη για αυτούς, γιατί δεν είναι αρκετά ευλύγιστοι, αρκετά λεπτοί, αρκετά  νέοι, αρκετά γυμνασμένοι για να συμμετέχουν, ότι έχουν άδικο!

Και την ίδια στιγμή καλούμαι να διαψεύσω μαθητές που πιστεύουν ότι όλες οι θέσεις (asana) της yoga είναι κατάλληλες για αυτούς, απλώς είναι θέμα χρόνου να τις κατακτήσουν. Λοιπόν η αλήθεια είναι ότι ΔΕΝ είναι όλες οι θέσεις της yoga για όλους καθώς ΔΕΝ είναι όλα τα σώματα ίδια, και ΔΕΝ γεννηθήκαμε όλοι με τις ίδιες προδιαγραφές!

Η  yoga είναι ένα σύστημα, μια φιλοσοφική προσέγγιση, μια τέχνη του σώματος που χωρίς την (απ)εμπλοκή του μυαλού μετατρέπεται σε απλή άσκηση. Ο ακριβής ορισμός/στόχος της είναι «η παύση των αναταράξεων του νου” , όχι να δεθεί κανείς κόμπος, η να εκτελεί θέσεις που αρμόζουν σε αθλητές ενόργανης και ακροβάτες!

Το παράδοξο είναι ότι αυτό που φαίνεται άπιαστο, και αποτρέπει πολύ κόσμο από την αίθουσα είναι ακριβώς εκείνο που τον φέρνει στην αίθουσα! Οι πολυφωτογραφημένες απαιτητικές πόζες είναι εκείνες που αποτελούν κρυφό όνειρο κάθε μαθητή, και δεν υπάρχει κανείς μας που δεν έχει έρθει αντιμέτωπος με την «εύλογη” ερώτηση του μαθητή του: ” εγώ πότε θα στηριχτώ στο κεφάλι μου”!

Και θα μου πει κανείς , είναι κακό οι μαθητές να επιδιώκουν να ξεπεράσουν τον εαυτό τους, να διώξουν τους φόβους τους, να δοκιμαστούν και τελικά να πετύχουν?! Καθόλου θα σας πω! Δεν είναι καθόλου κακό η κάθε πρακτική να μας οδηγεί ένα βήμα πιο πέρα κάθε μέρα, να μας δείχνει τι είμαστε ικανοί να κάνουμε και να μας προκαλεί να φτάσουμε ακόμα πιο πέρα!

Αλλά! Υπάρχει ένα μεγάλο αλλά που είναι στα χέρια του δασκάλου να το διαχειριστεί. Η yoga αποτελεί μια πρακτική που ασκείται από το σώμα, με την καθοριστική ενεργητική παρουσία της αναπνοής, και την συνειδητή αποσιώπηση του νου.

It s not about the pose, is about the process σε απλά Ελληνικά δεν ειναι η Ιθάκη ειναι το ταξίδι! Στη yoga η «πόζα/asana” είναι το μέσον να πας παρακάτω, όπου παρακάτω σημάνει πιο μέσα, πιο κοντά στον εαυτό σου , στην αυθεντική σου υπόσταση.

Και αυτό ειναι ευθύνη του δασκάλου να το διδάξει στο μαθητή μέσα από τη δίκη του παρουσία και συμπεριφορά στο στρώμα.

Ο δάσκαλος της yoga δεν είναι performer δεν είναι instructor που απλά δίνει οδηγίες, είναι καθοδηγητής που διδάσκει δια του παραδείγματος πρώτα και κύρια. Αν λοιπόν το μάθημά του είναι μια επίδειξη της προσωπικής του δεινότητας, και όχι μια πρακτική του σώματος εδώ και τώρα, είναι λογικό να εκπαιδεύσει μαθητές που θα θέλουν να τον μιμηθούν, και θα κρίνουν την επιτυχία της πρακτικής τους με κριτήριο την επίτευξη της θέσης. Και αργά ή γρήγορα ο δάσκαλος θα έρθει αντιμέτωπος με το ερώτημα: είναι όλοι οι μαθητές σε θέση να εκτελέσουν όλες τις θέσεις, και όλες οι θέσεις είναι εφικτές από όλους, αρκεί να είναι συνεπείς στην πρακτική τους;

Λοιπόν η ανατομία δίνει την ξεκάθαρη και κατηγορηματική απάντηση: ΟΧΙ βροντερό και υπογραμμισμένο! Όχι δεν ειναι όλες οι θέσεις προσβάσιμες λόγω ανατομικων, γενετικά καθορισμένων προδιαγραφών. Φυσικά ΟΛΟΙ οι μαθητές θα βελτιώσουν και θα προσεγγίσουν την πλειοψηφία των θέσεων με επιμονή και υπομονή αλλά υπάρχουν περιορισμοί που δεν επιδέχονται μεγάλης βελτίωσης και αυτοί αφορούν κυρία το σκελετικό μας σύστημα το οποίο δεν μπορεί να το αλλάξει καμία προπόνηση! Το μυικό μας σύστημα επιδέχεται σημαντικών βελτιώσεων καθώς αποτελείται από ελαστικό ιστό, ο οποίος -στα όρια και πάλι της γενετικής του κατασκευής- μπορεί να βελτιωθεί θεαματικά! Τα μη συσταλτά όμως στοιχεία σύνδεσμοι, αρθρώσεις, οστά αντιστέκονται σε κάθε αλλαγή καθώς αποτελούν δομικά στοιχεία του σκελετού και απαιτούν σταθερότητα όπως οι κολώνες μια οικοδομής που στηρίζουν το κτίριο.  Ο δάσκαλος οφείλει να ανιχνεύσει ποιοι περιορισμοί είναι δομικοί, και ποιοι οφείλονται σε απραξία.

Ας πάρουμε για παράδειγμα τη γέφυρα η τροχό wheel pose μια απαιτητική θέση από την κατηγορία των back bends που ανοίγει υπέροχα το πάνω μέρος του σώματος ενεργοποιώντας το 4ο chakra της καρδιάς , και αποτελεί πειρασμό για αρκετούς μαθητές. Ο μαθητής που έχει δύσκαμπτους ώμους γιατί οι μύες της ωμικής ζώνης είναι ελλιπώς, η άνισα γυμνασμένοι με αποτέλεσμα να παρουσιάζουν δυσκαμψία η ανισομέρεια στην κατανομή της δύναμης, μπορεί να ξεπεράσει πλήρως τη δυσκολία του με σωστή πρακτική και να εκτελέσει τελικά τη θέση με ασφάλεια χωρίς να επιβαρύνει την οσφυϊκή μοίρα της σπονδυλικής του στήλης. Αν όμως η δυσκαμψία οφείλεται στην κατασκευή της άρθρωσης του ώμου, τότε μάλλον θα πρέπει να καταφύγει σε μια άλλη θέση (camel pose , dhanurasana / καμήλα, τόξο) καθώς η συνεχιζόμενη επιδίωξη της γέφυρας θα καταλήξει σε τραυματισμό στον ώμο. Τα περισσότερα ατυχήματα και τραυματισμοί καταπόνησης στη yoga προκαλούνται από την τυχοδιωκτική επιδίωξη μιας θέσης που το σώμα ξεκάθαρα μας δείχνει ότι θα προτιμούσε να την αποφύγει!

Συχνά η επιμονή σε μια επισφαλή θέση οφείλεται στα δελεαστικά κολλάζ φωτογραφιών που απεικονίζουν μια νέα γυναίκα  (συνήθως) που το 2015 μας θυμίζει εμάς σήμερα, το 2016 έχει σαφή αλλαγή, και το 2017 είναι σαν να έχει βγει από το ταπί της ενόργανης! Αφού μπορεί αυτή μπορώ κι εγώ! Θα δουλέψω κι εγώ ένα χρόνο και θα το πετύχω.

Θεαματική πρόοδος μπορεί να σημειωθεί μέσα σε ένα χρόνο; Ναι; Σε όλους; Όχι !Αν ένα κορίτσι 25-30 χρόνων έχει αθλητική υποδομή αλλά δεν το γνώριζε καθώς δεν ασχολήθηκε ποτέ να το καλλιεργήσει, μόλις λάβει το κατάλληλο προπονητικό ερέθισμα, θα δει το σώμα της να αλλάζει με ταχύτατους ρυθμούς! Προϋπήρχε όμως το ταλέντο που απλά περίμενε τη σπίθα να το πυροδοτήσει! Χωρίς αυτό πιστέψτε με κανένα ποστ πριν και μετά δεν θα γινόταν, γιατί η πρόοδος θα ήταν τόσο λογική που δεν θα εντυπωσίαζε κανέναν!

Αλλά πραγματικά τι ορίζεται σαν πρόοδος στην άσκηση της yoga; Το ποσά λεπτά μένει κανεις σε sirsasana (στήριξη στο κεφάλι) το αν πιάνει το πόδι και το φέρνει στο κεφάλι στη natarajasana (χορευτή) ή το πόσο κοντά έχει έρθει κανείς στην αυθεντική του φύση, πόσο έχει αποδεχτεί τον εαυτό του όπως ειναι, πόσο έχει βελτιώσει την ποιότητα της ζωής του βελτιώνοντας την απόκριση στο stress, πόσο τελικά έχει γαληνέψει την ψυχή και το νου του;

Ο δάσκαλος της yoga προσφέρει τα μέγιστα όταν συμβάλλει στη βελτίωση της ζωής του μαθητή του, και όχι όταν τον κάνει αθλητή! Αυτό είναι δουλειά του προπονητή, και το μάθανε και οι «instead yogis” και ζητούν τα φώτα προπονητών της ενόργανης για να βελτιωθούν! Που φυσικά δεν είναι καθόλου κακό αν γίνει με ασφάλεια, αλλά πραγματικά δεν καταλαβαίνω γιατί κάποιος να μπει στον κόπο να βαφτίσει yoga την ενασχόλησή του με την ενόργανη!

Η απόλαυση μιας αυθεντικής πρακτικής yoga,  σε εκείνα τα τελευταία λεπτά που ….τελειώνουν τα βάσανα με τη savasana, μπορεί κάλλιστα να έρθει, μέσα από μια βαθιά απελευθερωτική συνάντηση με τον εαυτό  μας σε μια -καθόλου εντυπωσιακή- συνέδρια yoga!

Πιστέψτε με όταν τη βιώσετε έστω και μια φορά θα αφήσετε τις… κωλοτούμπες να τις παίζουν τα παιδάκια!

Είναι η Yoga ασφαλής για όλους; (2)

Έβελυν Ζώτου

Έβελυν Ζώτου
MSc Διαιτολογίας Διατροφής Certified, Health and Fitness Instructor,
Yoga Therapist E500-RYT RCYT ACSM, Founder of ZenDanceKundalini
Yoga Director of YogAcademy School, Owner of AXIONplace